Sàn giao dịch tiền mã hóa vận hành như thế nào — và giá đến từ đâu

Nếu bạn từng thắc mắc vì sao bitcoin là 87,412 trên một trang và 87,398 trên trang khác, câu trả lời là không có một mức giá bitcoin duy nhất. Có hàng trăm mức giá — một cho mỗi cặp giao dịch trên mỗi sàn — và mỗi trang chọn cách tóm lược chúng theo ý mình. Bài học này giải thích những mức giá đó đến từ đâu và cách Coinmico xây dựng bản tóm lược của mình.

Sổ lệnh

Sàn giao dịch tập trung (CEX) là một thị trường với bộ khớp lệnh ở trung tâm. Nhà giao dịch gửi lệnh vào — mua 0.5 BTC ở mức 87,400 hoặc tốt hơn, bán 2 BTC ở mức 87,450 hoặc tốt hơn — và bộ khớp lệnh lưu chúng trong một danh sách gọi là sổ lệnh.

• Giá mua (bid) là các lệnh mua, xếp từ giá cao nhất xuống.
• Giá bán (ask) là các lệnh bán, xếp từ giá thấp nhất lên.
• Khoảng cách giữa giá mua tốt nhất và giá bán tốt nhất là chênh lệch giá mua-bán (spread).

Khi ai đó gửi một lệnh vượt qua spread — một lệnh mua bằng hoặc cao hơn giá bán tốt nhất — bộ khớp lệnh khớp nó với các lệnh đang chờ và một giao dịch diễn ra. Giá của giao dịch đó trở thành "giá cuối" mà bạn thấy trên bảng giá. Giá chỉ là như vậy: lần khớp gần nhất.

Vì sao mỗi sàn hiển thị một con số khác nhau

Mỗi sàn vận hành sổ lệnh riêng, với nhà giao dịch, phí và kênh nạp tiền riêng. Sổ lệnh BTC/USDT của Binance và sổ lệnh BTC/USD của Coinbase là hai thị trường tách biệt tình cờ giao dịch cùng một thứ. Giá của chúng chênh nhau vài đô la tại bất kỳ thời điểm nào, vì những lý do rất đời thường:

• Đồng tiền định giá khác nhau (USDT không hoàn toàn bằng một đô la, USDC cũng vậy).
• Nhu cầu địa phương khác nhau — các sàn Hàn Quốc giao dịch bằng won và có những lúc duy trì mức giá cao hơn dai dẳng.
• Cấu trúc phí khác nhau làm thay đổi nơi các nhà giao dịch lớn ưu tiên thực hiện lệnh.

Khoảng cách này giữ ở mức nhỏ nhờ chênh lệch giá (arbitrage): nếu bitcoin rẻ hơn trên sàn A so với sàn B, một nhà giao dịch mua trên A và bán trên B cho đến khi khoảng cách khép lại. Điều này diễn ra liên tục, trong từng mili giây, và đó là lý do khiến khái niệm "giá bitcoin" có ý nghĩa.

Giao ngay, phái sinh và DEX

Sổ lệnh ở trên là thị trường giao ngay (spot): bạn trả đồng tiền định giá và nhận coin. Hai loại sàn khác cũng quan trọng:

• Sàn phái sinh giao dịch các hợp đồng có giá trị bám theo coin mà không giao coin thực. Loại lớn nhất theo khối lượng là hợp đồng vĩnh cửu, được đề cập trong lộ trình giao dịch.
• Sàn giao dịch phi tập trung (DEX) hoàn toàn không có sổ lệnh. Nhà giao dịch hoán đổi với một pool token được điều chỉnh bởi một công thức. Lộ trình on-chain giải thích cách thức.

Coinmico xếp hạng cả ba loại theo khối lượng mà chúng tôi đo được trên chúng: sàn giao ngay, sàn phái sinh và DEX.

Từ hàng nghìn giao dịch đến một mức giá

Coinmico kết nối với nguồn dữ liệu giao dịch trực tiếp của từng sàn và ghi lại mọi giao dịch ngay khi nó được thực hiện. Với một coin như bitcoin, đó là hàng chục nghìn giao dịch mỗi giờ trên hàng chục cặp. Biến điều đó thành một mức giá duy nhất cần ba bước:

1. Quy đổi mọi giao dịch sang đô la Mỹ. Một giao dịch bằng USDT, EUR, KRW hay IDR được quy đổi theo tỷ giá của đồng tiền định giá đó tại thời điểm ấy, để một cặp won Hàn Quốc và một cặp đô la có thể so sánh với nhau.
2. Gán trọng số cho mỗi sàn theo khối lượng gần đây. Một sàn giao dịch 10 triệu đô la trong khung thời gian gần nhất được tính nhiều hơn một sàn chỉ giao dịch mười nghìn. Do đó, một sàn nhỏ với giá lỗi thời hoặc bị thao túng gần như không ảnh hưởng đến con số.
3. Loại bỏ giá trị ngoại lai. Một cặp có giá lệch xa so với phần còn lại được coi là lỗi và bị loại ra cho đến khi quay về mức phù hợp.

Kết quả là giá chỉ số trên mọi trang coin, cập nhật khi các giao dịch đến:

BitcoinBTCTrên 50 thị trường giao ngay chúng tôi lập chỉ mục

$84,487.45

0.66%

KL 24h

$3.99B

Vốn hóa

$1.70T

Trang phương pháp luận ghi rõ khung thời gian, trọng số và quy tắc loại ngoại lai chính xác. Điều quan trọng với người đọc là con số này không phải là gì: nó không phải bảng giá của một sàn, và không phải một số liệu sao chép từ một trang dữ liệu khác.

Khối lượng: sàn báo cáo so với chúng tôi đo được

Các sàn công bố khối lượng 24 giờ của riêng họ, và một số sàn từng thổi phồng con số này. Coinmico không dùng những số liệu đó. Khối lượng trên trang một sàn là tổng các giao dịch mà chúng tôi ghi lại từ nguồn dữ liệu của sàn đó, quy đổi sang đô la — một con số mà chúng tôi có thể đứng sau bảo đảm vì chúng tôi đã theo dõi từng giao dịch trong đó. Bài học về khối lượng đi sâu vào điều mà sự khác biệt này hé lộ.

Xếp theo KL 24h

Đồng coin	Giá	24h	KL 24h	Vốn hóa
BitcoinBTC	$84,487.45	0.66%	$3.99B	$1.70T
EthereumETH	$2,699.34	0.48%	$1.69B	$329.5B
USDCUSDC	$1.00	0.02%	$768.9M	$75.30B
XRPXRP	$1.52	2.44%	$709.2M	$95.59B
SolanaSOL	$121.06	0.23%	$561.3M	$71.15B
ZcashZEC	$1,647.68	7.36%	$354.9M	$27.94B
NEAR ProtocolNEAR	$5.06	3.76%	$255.2M	$6.62B
TetherUSDT	$0.9999	0.01%	$220.9M	$183.8B
SuiSUI	$1.18	0.73%	$184.7M	$4.81B
Little JohnJOHN	$0.0172	—	$167.5M	$17.20M

Điều này có ý nghĩa gì trong thực tế

• Giá của một coin là một bản tóm lược. Nếu bạn cần chính xác, hãy xem sàn mà bạn thực sự sẽ giao dịch.
• Spread rộng và ít sàn có nghĩa là giá dễ đổ vỡ; hãy kiểm tra số thị trường trên trang coin trước khi dựa vào nó.
• Khối lượng mà chỉ một sàn tự báo cáo là một tuyên bố. Khối lượng đo từ nguồn dữ liệu giao dịch là một hồ sơ ghi nhận.

Đi tiếp từ đây

Bạn đã hoàn thành lộ trình Kiến thức cơ bản về crypto. Lộ trình Đọc dữ liệu thị trường tiếp nối từ đây và dạy bạn cách đọc vốn hóa thị trường, khối lượng, mức thống trị và tâm lý thị trường mà không bị bất kỳ chỉ số nào trong đó dẫn dắt sai lệch.