Hợp đồng vĩnh cửu: hợp đồng đứng sau phần lớn khối lượng của crypto

Nhìn vào thị trường của bất kỳ coin lớn nào, khối lượng phái sinh đều vượt xa khối lượng giao ngay. Gần như toàn bộ phần đó thuộc về một công cụ: hợp đồng vĩnh cửu, hay perp. Hiểu nó sẽ giải thích tỷ lệ funding, open interest, thanh lý và phần lớn những biến động đột ngột tưởng như từ trên trời rơi xuống.

Một hợp đồng tương lai, trừ đi ngày hết hạn

Hợp đồng tương lai truyền thống là thỏa thuận mua hoặc bán một thứ gì đó ở mức giá định trước vào một ngày định trước. Đến ngày đó, hợp đồng tất toán và biến mất. Các sàn crypto lấy ý tưởng đó và bỏ ngày đi: hợp đồng vĩnh cửu không bao giờ tất toán. Bạn mở một vị thế và giữ nó một phút hay một năm, và giá trị của nó bám theo giá giao ngay trong suốt thời gian đó.

Không có gì được giao nhận. Bạn không nhận được bitcoin khi mua một perp BTC. Bạn nắm một vị thế có lãi hoặc lỗ được tính liên tục theo giá, và được cộng vào hoặc trừ khỏi ký quỹ — tài sản thế chấp bạn đã nộp để mở vị thế.

Mua, bán, và kích cỡ vị thế

• Mua (long): bạn có lãi nếu giá tăng.
• Bán (short): bạn có lãi nếu giá giảm.

Mở vị thế bán dễ như mở vị thế mua, đó là một lý do perp chiếm ưu thế: bán khống trên giao ngay đòi hỏi phải vay coin trước, trong khi bán khống một perp chỉ cần một cú nhấp.

Kích cỡ vị thế là giá trị danh nghĩa — giá trị đô la của số coin nó bám theo. Với 1,000 đô la ký quỹ ở đòn bẩy 10× bạn nắm một vị thế danh nghĩa 10,000 đô la. Một biến động 1% của giá là thay đổi 100 đô la trong vị thế, tức 10% ký quỹ của bạn.

Đòn bẩy và ký quỹ

Đòn bẩy là giá trị danh nghĩa chia cho ký quỹ. Các sàn cung cấp tới 100× hoặc hơn; con số quan trọng là giá có thể đi bao xa trước khi ký quỹ cạn kiệt:

Bitcoin biến động 2% trong một giờ là chuyện thường. Ở mức 50×, giờ đó là cả tài khoản.

Trước khi ký quỹ về không, sàn sẽ can thiệp. Khi thua lỗ đưa ký quỹ xuống mức ký quỹ duy trì — thường từ 0.5% đến 2% giá trị danh nghĩa — vị thế bị thanh lý: bị đóng cưỡng bức theo giá thị trường, với phần ký quỹ còn lại bị thu làm phí. Bài học về thanh lý đề cập điều đó tác động thế nào đến giá.

Giá đánh dấu

Giá giao dịch cuối của chính perp có thể bị một lệnh lớn đẩy lệch trong chốc lát. Nếu thanh lý dựa trên giá đó, một giao dịch duy nhất có thể xóa sổ hàng nghìn vị thế. Vì vậy các sàn tính một giá đánh dấu (mark price) — thường là giá chỉ số giao ngay cộng với phiên bản làm mượt của phần bù mà perp đang có so với nó — và dùng giá đó để tính lãi chưa hiện thực hóa và kiểm tra thanh lý. Vị thế của bạn được đánh dấu theo thị trường, không phải theo giao dịch cuối trên một sổ lệnh.

Funding: cách perp giữ liên kết với giao ngay

Không có ngày hết hạn thì không có ngày tất toán để ép giá perp quay về giá giao ngay. Thay vào đó, các sàn dùng tỷ lệ funding.

Mỗi tám giờ (trên hầu hết các sàn; một số dùng một giờ), nhà giao dịch ở một phía trả cho nhà giao dịch ở phía kia:

• Nếu perp đã giao dịch cao hơn giao ngay, bên mua trả bên bán. Giữ vị thế mua tốn tiền, giữ vị thế bán kiếm được tiền, và áp lực đó đẩy perp trở lại về phía giao ngay.
• Nếu perp đã giao dịch thấp hơn giao ngay, bên bán trả bên mua.

Khoản thanh toán là một tỷ lệ phần trăm của giá trị danh nghĩa vị thế — mức thông thường là 0.01% mỗi tám giờ, khoảng 11% một năm. Trong một thị trường cuồng nhiệt, nó có thể lên tới 0.1% hoặc hơn mỗi kỳ, mà ở đòn bẩy 10× tức là khoản phí 1% trên ký quỹ mỗi tám giờ chỉ để giữ vị thế. Bài học tiếp theo giải thích cách đọc điều đó như một tín hiệu.

Funding đi giữa các nhà giao dịch, không về sàn. Sàn thu phí giao dịch riêng bên trên.

Vì sao perp mang nhiều khối lượng đến vậy

• Hiệu quả vốn. Mười nghìn đô la mức phơi nhiễm cho một nghìn đô la ký quỹ.
• Tính đối xứng. Bán khống dễ như mua.
• Không cần lưu ký. Không có coin để rút, lưu trữ hay bảo vệ; vị thế chỉ là một con số trong tài khoản.
• Thanh khoản. Vì ai cũng dùng, sổ lệnh sâu, và điều đó lại kéo thêm người dùng.

Cái giá của tất cả những điều này là perp tập trung đòn bẩy, và đòn bẩy tập trung rủi ro. Khi một phần lớn vị thế nằm ở các mức thanh lý gần nhau, một biến động giao ngay vừa phải cũng có thể tạo chuỗi dây chuyền — mỗi lần đóng cưỡng bức đẩy giá vào mức kế tiếp.

Coinmico đo lường điều này ở đâu

Coinmico ghi lại các giao dịch hợp đồng vĩnh cửu trên các sàn được theo dõi và tách khối lượng của chúng khỏi giao ngay ở mọi nơi báo cáo. Trang sàn phái sinh xếp hạng các sàn theo khối lượng perp đo được và open interest, và trang của một coin hiển thị bảng phái sinh — funding, open interest và thanh lý — mỗi khi tồn tại thị trường perp cho coin đó.

Xếp theo KL 24h

Đồng coin	Giá	24h	KL 24h	Vốn hóa
BitcoinBTC	$83,734.22	0.65%	$19.54B	$1.68T
EthereumETH	$2,681.58	0.17%	$8.78B	$327.4B
USDCUSDC	$0.9999	0.01%	$5.15B	$75.32B
XRPXRP	$1.56	1.42%	$3.87B	$98.04B
SolanaSOL	$120.65	3.13%	$3.23B	$70.90B
NEAR ProtocolNEAR	$4.99	7.48%	$1.11B	$6.52B
ZcashZEC	$1,527.70	1.72%	$1.07B	$25.90B
TetherUSDT	$0.9998	0.01%	$879.5M	$183.7B

Điều này có ý nghĩa gì trong thực tế

• Quyết định đòn bẩy theo biến động bạn có thể sống sót, không phải theo mức sàn cho phép. Dưới 5×, mức thanh lý còn đủ xa để bạn kịp suy nghĩ.
• Theo dõi giá đánh dấu, không phải giao dịch cuối; đó là thứ thanh lý bạn.
• Funding là chi phí chạy liên tục. Một vị thế giữ nhiều tuần với funding dương cao có thể mất vì funding nhiều hơn vì giá.

Bài tiếp theo trong lộ trình này

Funding và open interest là hai con số cho bạn biết một thị trường perp đang đông đúc đến mức nào. Bài học tiếp theo chỉ cách đọc chúng cùng nhau.